FRM TV

Prof. Dr. Erhan Afyoncu İzmir depremlerini yazdı

Milli Savunma Üniversitesi Rektörü ve Tarh Profesörü Erhan Afyoncu; 1688, 1739 ve 1778 yıllarında İzmir’e hasar veren depremleri anlattı.

Paylaş:
  • Haberler
  • 18 Haziran 2017
  • 55 KEZ GÖRÜNTÜLENDİ

Prof. Dr. Erhan Afyoncu İzmir depremlerini yazdı

Geçtiğimiz hafta Ege Denizi’nde meydana gelen ve İzmir’de büyük ölçüde hissedilen depremlerin ardından Prof. Dr. Erhan Afyoncu Sabah gazetesinde İzmir’in deprem tarihine ışık tuttu.

Afyoncu, İzmir’in Depremler Tarihi’ni şu satırlarla anlattı;

“İzmir, tarih boyunca birçok depremle sarsılmış, harap olmuş ve birçok defa yeniden inşa edilmiştir. 1688, 1739 ve 1778’de meydana gelen depremler, İzmir’de büyük hasarlara yol açmıştır.

Bu hafta İzmir ve civarı depremle sarsıldı ve bölgede büyük korkuya sebep oldu. İzmir tarih boyunca birçok kez depreme maruz kalan bir şehirdir. Caroline Finkel-Nicolas Ambraseys’in “Türkiye’de ve Komşu Bölgelerde Sismik Etkinlikler 1500-1800” isimli Türkiye deprem tarihi için son derece önemli bilgiler ihtiva eden eserleri ve yaşayan en büyük Osmanlı tarihçilerinden Mübahat Kütükoğlu hocamızın İzmir’in tarihini anlatan çalışmalarından bu depremleri öğreniyoruz.

BİR LİMAN KENTİ

İzmir, Kanunî döneminin ilk yıllarında 1.300 kişilik nüfusuyla Osmanlı Devleti’nin Anadolu’daki küçük şehirlerinden birisiydi. 17. yüzyılda artan Avrupa ticareti sebebiyle bir liman kenti olarak büyümeye başlayan İzmir, 1659’da 6 bin 600 kişilik bir nüfusa ulaştı. 16. yüzyılda Müslümanlar’ın yanısıra şehirde sadece ufak bir Rum nüfusu varken, 17. yüzyılda gelişen ticaretle birlikte gayrimüslim nüfusu da çeşitlendi, Yahudi ve Ermeniler de şehre yerleşti. Artan ticaretle birlikte İzmir’de birçok konsolosluk açıldı ve Avrupalı tüccarlar İzmir’de yaşamaya başladılar. Gitgide büyüyen İzmir, 19. yüzyılın sonlarında 145 bin kişilik nüfusuyla imparatorluğun en büyük şehirlerinden biri haline geldi.

Prof. Dr. Erhan Afyoncu İzmir depremlerini yazdı
19. yüzyılda İzmir

1688 DEPREMİ

İzmir, tarihi boyunca pek çok depreme maruz kalmış ve bunların sonucunda da şehir tahrip olmuştur. Tespit edilebilen ilk büyük deprem 178 yılında meydana gelmiş, şehir harabe hale geldiği için yeniden inşa edilmiştir. İkinci önemli deprem 1025 yılındadır. Osmanlı hakimiyeti döneminde de İzmir’de birçok önemli deprem meydana gelmiştir. 1626, 1639, 1653, 1654, 1659, 1664, 1667, 1674, 1676, 1679, 1680 ‘de depremler olmuşsa da en şiddetli olanı 1688 depremidir.

10 Temmuz 1688’de saat 11.45’de 20-30 saniye kadar devam eden deprem şehirde büyük hasara yol açtı. Denize yakın yerlerde tahribat fazlaydı. Sahil kesimlerinde yer yarılmış, çatlaklardan su fışkırmıştı. Deniz karaya doğru yarım metreden fazla ilerlemişti. İzmir’deki 17 büyük camiden yalnızca 14’ü yıkılmıştı. Birçok kilise de harap olmuştu. İzmir Körfezi’nin girişinde bir yarımadaya inşa edilen Sancakburnu Hisarı yıkılıp, suya gömülmüştü. Hisarın bulunduğu arazi denizin dolmasıyla bir adacığa dönüştü. Depremde ölü sayısı 5.000’den fazlaydı. Depremi yangın felaketi takip etti. İki büyük felaketin ardından şehirde salgın hastalık tehlikesi çıkınca yabancıların bir kısmı şehri terketti. Depremin ardından şehir birkaç yıl içinde yeniden inşa edildi.

1739 DEPREMİ

1690, 1694, 1702, 1705, 1706, 1707, 1708, 1709,1713, 1716, 1717, 1718, 1723, 1728, 1732 ve 1737’de İzmir’de meydana gelen depremler korku ve hasara yol açtıysa da asıl büyük deprem 1739’da meydana geldi. 4 Nisan 1739’da körfezde meydana gelen deprem şehirde büyük tahribata sebep oldu. Körfez merkezli deprem, hayli şiddetliydi. Depremle birlikte büyük bir gürültü duyuldu ve etrafa pis bir koku yayıldı. Gediz Nehri’nin ağzındaki delta çöktü ve sular altında kaldı. Eski ve Yeni Foça kaleleri, depremden etkilendi. İzmir’in özellikle yabancıların ve gayrimüslimlerin yaşadığı kıyıya yakın kesimlerinde hasar çoktu. Depremde 80 kişi hayatını kaybetti. Artçı sarsıntılar eylüle kadar dinmediği için İzmirliler kışı açık alanlarda geçirdiler. 1739 depremi sonrasında yabancıların ve gayrimüslimlerin yaşadığı bölge yeni bir mimariyle inşa edildi.

Prof. Dr. Erhan Afyoncu İzmir depremlerini yazdı
İzmir’de meydana gelen depremlerle ilgili belge

1778 DEPREMİ

1745, 1754, 1756, 1760, 1763, 1765, 1771 ve 1778’de İzmir depremle sarsıldı. 1778 depremi şiddetliydi. Bir dizi küçük sarsıntının ardından 16 Haziran 1778’de İzmir’de 5-7 saniye süren bir deprem meydana geldi. Birçok ev ve bazı minareler hasar gördü. Depremin sarsıntısından limandaki gemiler bile hasar gördü. 3 Temmuz’da geceleyin 15 saniye kadar devam eden ikinci deprem, İzmir’de hasarı artırdı. Birçok ev, üç hamam, dört cami yıkıldı. Artçı şoklar devam ederken, 5 Temmuz’da öğle saatlerinde meydana gelen sarsıntı hasar görmüş bina ve duvarları yıktı. 5 Temmuz’daki depremin ardından çıkan yangın hızla yayıldı ve şehrin önemli bir kısmını küle çevirdi. Artçı sarsıntılar aylarca sürdü. 1 Ekim’deki sarsıntıda hasarlı iki cami, beş ev, bir han ve bir hamam yıkıldı. Daha önceki sarsıntılarda fazla zarar görmeyen Avrupalılar’ın yaşadığı kesim bu sarsıntıda oldukça zarar gördü. Artçı şoklar 1779 Şubat’ına kadar sürdü. Daha sonraki yıllarda İzmir ve civarında 1779, 1785, 1786, 1787, 1798, 1801, 1828, 1846, 1850, 1862, 1873, 1880, 1883, 1889, 1899 ve 1909’da depremler meydana geldi.”

Paylaş:
0
0
ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ